وَإِذَا سَاءَلَكَ عِبَادِى عَنِّى فَإِنّى قَرِيبٌ اجِيبُ دَعْوَةَ الْدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُواْ لِى وَ لْيُؤ مِنُوا بِى لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ( بقره186)
ترجمه: و هرگاه بندگانم از تو درباره من پرسند (بگو:) همانا من نزديکم ؛ دعاى نيايشگر را آنگاه كه مرا مى خواند پاسخ مى گويم . پس بايد دعوت مرا بپذيرند و به من ايمان آورند، باشد كه به رشد رسند.

برخى افراد از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله مى پرسيدند: خدا را چگونه بخوانيم ؟ آيا خدا به ما نزديك است كه او را آهسته بخوانيم و يا اينكه دور است كه با فرياد بخوانيم ؟! اين آيه در پاسخ آنان نازل شد.

دعا كننده ، آنچنان مورد محبّت پروردگار قرار دارد كه در اين آيه ، هفت مرتبه خداوند تعبير خودم را براى لطف به او بكار برده است : اگر بندگان خودم درباره خودم پرسيدند، به آنان بگو: من خودم به آنان نزديك هستم وهرگاه خودم را ابخوانند،خودم دعاهاى آنان را مستجاب مى كنم ، پس به خودم ايمان بياورند ودعوت خودم را اجابت کنند.اين ارتباط محبّت آميز در صورتى است كه انسان بخواهد با خداوند مناجات كند.

دعا كردن ، همراه وهمرنگ شدن با كلّ هستى است طبق آيات قرآن ، تمام هستى در تسبيح و قنوت هستند؛ (كلّ له قانتون) و تمام موجودات به درگاه او اظهار نياز دارند؛(يَسئله مَن فى السموات والارض) پس ما نيز از او درخواست كنيم تا وصله ى ناهمگون هستى نباشيم.

قرآن درباره دعا سفارشاتى دارد، از آن جمله:

*دعا و درخواست بايد خالصانه باشد.(فادعوا اللّه مخلصين له الدين)

*با ترس و اميد همراه باشد. (وادعوه خوفاً وطمعا)

* باعشق و رغبت و ترس توام باشد. (يدعوننا رغباً و رهباً) 

* با تضرّع و در پنهانى صورت بگيرد.(ادعوا ربكم تضرعاً و خفية )

* با ندا و خواندنى مخفى همراه باشد.(اذ نادى ربّه نداء خفياً)

چرا گاهى دعاى ما مستجاب نمى شود؟

پاسخ :عدم استجابت دعاى ما به خاطر شرك يا جهل ماست. در تفسير الميزان مى خوانيم كه خداوند در اين آيه مى فرمايد: (اجيب دعوة الداع اذا دعان) خودم اجابت مى كنم دعا كننده اى را كه فقط مرا بخواند و با اخلاص تمام ، از من طلب استجابت درخواست ما، به مصلحت ما نباشد كه به فرموده روايات در اين صورت به جاى آن بلايى از ما دور مى شود ويا براى آينده ما يا نسل ما ذخيره مى شود ويا در آخرت جبران مى گردد.

در اصول كافى مى خوانيم : كسى كه غذاى حرام بخورد، يا امر به معروف ونهى از منكر نكند ويا از سر غفلت وبى اعتنايى دعا كند، دعايش مستجاب نمى گردد.

معناى دعا ترك كسب وكار نيست بلكه توكّل به خداوند همراه با تلاش است. لذا در حديث مى خوانيم: دعاى بيكار مستجاب نمى شود.

پیام ها:

1. دعا در هرجا ودر هر وقت كه باشد، مفيد است. چون خداوند مى فرمايد: من نزديك هستم.( فانّى قريب )

2.خداوند به ما نزديك است، ولى ما چطور؟ اگر گاهى قهر او دامن ما رامى گيرد. به خاطر دورى ما از خداوند است كه در اثر گناهان مى باشد.( فانّى قريب)

3. استجابت خداوند دائمى است ، نه موسمى." اُجيب " نشانه ى دوام است.

4. با آنكه خدا همه چيز را مى داند،امّا دعا كردن وظيفه ى ماست. (فليستجيبوا لى)

5. دعا آنگاه به اجابت مى رسد كه همراه با ايمان باشد. (فليؤ منوا بى)

"برگرفته از تفسیر نور جلد یک: حجه الاسلام والمسلمین محسن قرائتی"